Skip to content

Tijdelijk Arcadië van Ad de Jong en Gijs Frieling bij Walden Affairs

7 december 2011

Stel, je klautert over een rotsige heuvel, maar plotseling val je in een sleuf tussen de keien wat meters naar beneden en je ploft neer in een duistere ruimte. Je voelt dat je niets gekneusd of gebroken hebt en je klikt je aansteker of je mobieltje aan om te kijken waar je bent. Tot je verbazing zie je op de muren elegante, geschilderde versieringen met mythologische voorstellingen en geschilderde lijsten eromheen, met geschilderde, versierde plinten, met guirlandes en kandelabers, met bloemen, bladeren en fantasiewezens. Je hebt geen idee waar je terechtgekomen bent en je knijpt jezelf eens om te controleren of je nu echt nog leeft. Je begrijpt dat je hier iets heel bijzonders ontdekt hebt.

Op een dergelijke wijze zouden volgens het verhaal eind 15de eeuw overblijfselen van Nero’s Domus Aurea ontdekt zijn in Rome. Uiteraard zonder aansteker of mobieltje, maar de ontdekking luidde een rage in die nog lang van invloed zou blijven. De grote Rafaël beschilderde met zijn assistenten in 1517-18 de pauselijke loggia in het Vaticaan op een wijze die heel sterk deed denken aan de versieringen in de Domus Aurea. Zo maakte de paus een deel van de klassieke Romeinse wereld tot de zijne en daarmee opnieuw tot de Europese wereld. Dit soort versieringen zijn sindsdien niet meer weg te denken uit de Europese decoratiegeschiedenis.

Wie op een grauwige, winderige najaarsdag over de Haagse Zuidwal loopt, een plek waar oude en nieuwe huizen in nietszeggendheid tegen elkaar aanschurken, en bij Walden Affairs naar binnenstapt, wordt misschien op de zelfde wijze verrast als de jongen die voor het eerst in latere tijden de Romeinse wandschilderingen aanschouwde.

Romeins aandoende decoraties en een glimmende sculptuur trekken je naar binnen. Maar er is ook een groot verschil met de decoraties zoals we die kennen van de Domus Aurea en van Pompeji. Zo zijn de Romeinse decoraties recht omlijst maar hier loopt vrijwel geen enkele lijst of lijn recht. De ingreep van de kromme lijnen is simpel maar doeltreffend. De rechthoekigheid van de ruimte wordt consequent doorbroken. De kleurige, glanzende sculptuur doet de rest.

Waar kijken we in? In een tentoonstellingsruimte? Een woonkamer? Een theater? Misschien is het laatste nog de beste omschrijving. De gekleurde vlakken op de vloer met een glimmende autolaadklep en een merkwaardig bewerkte steen lijken tot contemplatie te noden, maar de sculptuur werkt ook op de nieuwsgierigheid en moet van binnen bekeken worden. En ook achter de sculptuur blijkt weer een decoratie te zijn.

Schilderingen met vogeltjes en bloemplanten, planten in hun elegantie en stilering met zoveel toewijding uitgevoerd, dat ze meer zijn dan een simpele decoratie, maken het arcadische gevoel compleet.

Wie de trap opgaat naar de eerste verdieping komt in een nieuw hoofdstuk van dit Arcadië. Het raam van de overloop is eveneens beschilderd met kromme lijnen, en daardoor van vorm veranderd. De kamer op de eerste verdieping krijgt een zekere initimiteit doordat zich voor de ramen aan de straatkant (die ook beschilderd zijn) een sculptuur bevindt die de buitenwereld lijkt buiten te sluiten.

Langs de muren kan gezeten of gelegen worden, om tegenover elkaar te zitten? Elkaar aan te kijken? Elkaar als pendanten te zien van decoraties, zoals het zijraam, de open haard en de sculptuur aan de achterzijde bij elkaar lijken te horen? Er zijn meer verwantschappen in deze ruimte: De lange snor en baard van de plechtig kijkende man achter de sculptuur duikt weer op bij een bok in een pastorale decoratie. En zowel een prachtige pauw als de fraaie plant ertegenover staan beide boven iets wat lijkt op een mythologische voorstelling.

Ook op de trap verder naar boven en de overloop wordt de bezoeker begeleid door decoraties.

De kamer op de tweede verdieping lijkt een leeszaal. Boeken met kleurige schetsen en decoraties liggen er opengeslagen. Ook zijn er schetsen te zien van onderdelen van de sculpturen. Langs de muren en voor de ramen kan weer gezeten worden. Een naakte lezer lijkt het voorbeeld te geven, met – o wonder! – drie Japanse dames boven zijn hoofd. Is zijn geest door het lezen zo ver verwijderd?

Veel eerder geziene thema´s komen weer terug. Het materiaal van de sculpturen, de mediterende mannen met snorren en baarden, het pastorale geitentafereel, gedecoreerde luiken en plantenmotieven. Er is zelfs een portret met daaromheen een weelderig groeiende plant. Deze verdieping lijkt een soort hoogste trap te zijn. Zelfs de ramen lijken er, door de omhoogstaande bogen en door het ontbreken van een sculptuur, meer licht door te willen laten. Door de boeken wordt ieder uitgenodigd na te denken over aard, kleuren en vormen van decoraties en in het algemeen. Door de entourage lijken zij gidsen voor Arcadië. Een Arcadië dat niet verloren is zolang onze verbeelding blijft werken, zoals het Arcadië ook niet verloren bleek toen de Romeinse decoraties Rafaël weer inspireerden.

Rafaël werkte met een team om zijn vele en prestigieuze opdrachten af te werken. De muurschilderingen in Walden Affairs staan op naam van Gijs Frieling, maar meerdere schilders hebben eraan meegeschilderd. Hun verschillende handschriften zijn te onderscheiden. De sculpturen zijn van Ad de Jong. De Jong en Frieling en zijn equipe zijn hier tot een fantastische samenwerking gekomen. Met recht “fantastisch” want zij stimuleren met hun verbeelding ook de verbeelding van de bezoeker. Een verbeelding die tastbaar wordt gemaakt door De Jong en een bijzondere omgeving krijgt door Frieling.

Een verademing tussen alle ruimtes in de samenleving waar onze verbeelding altijd maar strak één kant op gewezen wordt.

Bertus Pieters

Nog te zien tot 21 december.

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: