Skip to content

Het punt van verdwijnen en verbergen; Jochem Rotteveel bij JCA DE KOK, Den Haag

14 februari 2012

 

Één kunstwerk kan meerdere fysieke verschijningsvormen hebben. Natuurlijk, dat geldt voor een sculptuur of een gebouw waar je omheen kunt lopen, maar het geldt ook voor tweedimensionale werken. Kijk bij voorbeeld naar ‘Statue for Innosince’ van Jochem Rotteveel (op zijn huidige tentoonstelling bij JCA DE KOK in Den Haag). Op het eerste gezicht een werk met gedempt oplichtende tonen, waarachter zoet roze schuilgaat. In de bovenste helft zit een zwaar donkerblauw accent, als een donker gat, geflankeerd door smalle randjes fel groen licht. Dat is de compositie van de kleuren in het vlak.

Maar er is nog een verschijningsvorm, die pas opvalt wanneer je niet gefixeerd voor het werk blijft staan kijken. Er blijkt reliëf in het werk te zitten.

(Klik op het plaatje voor een vergroting)

Op zich geen novum in de tweedimensionale kunst, maar in een collage van plakband bepalen de randen van het band mede het aanzicht van het werk. In het werk van Jochem Rotteveel is een volgende dimensie aan het werk, waarbij de kleuren zich niet alleen achter elkaar verschuilen maar er ook nog een wereld lijkt te zijn achter de kleurvlakken.

In een werk als ‘Anti-room 110903’ wordt dat extra benadrukt.

De kleuren zijn door de bovenste laag plakband dusdanig verdrongen dat de structuur van het reliëf extra de ruimte krijgt. Slechts hier en daar lichten de onderliggende felle kleuren op, maar verder spelen zij vooral een spel met het reliëf.

Nog nadrukkelijker gebeurt dat in ‘Landscape on my table’. De enige felle kleur in dit werk is lichtgeel dat ‘onthelderd’ wordt door het onderliggende bruin en het is in dit werk dat de structuur, het reliëf definitief de overhand krijgt.

Zelfs het bleke geel wordt hier gevormd door de structuur van het oppervlak en de wijze van plakken van het band.

Dat kleur structuur meestal weghaalt is een praktisch gegeven. Het werk van Rotteveel balanceert dan ook voortdurend tussen die uitersten, de kleur en de structuur. Het benadrukt steeds de dubbele gestalte van zijn werk.

Hij speelt daar ook mee in ‘Anti-room 110902’. Wederom een werk met weinig nadrukkelijke kleur, maar met des te meer structuur.

De structuur zit hier echter ook in het zilverkleurige band dat zich over het okerbruin en langs het zwart beweegt.

Het is geribbeld band dat het oppervalk een onrustige spanning geeft. Het licht wil zich niet fixeren en het spiegelt nadrukkelijk de ruimte en de bewegingen vóór zich. De ruimtelijkheid van het werk reikt daardoor weer verder dan de diepte die het reliëf oproept.

Rotteveel maakte de tentoongestelde werken vorig jaar tijdens een residency in Shanghai, China. Hij had daar de gelegenheid om de verschillende soorten speciale plakband die de Chinese markt rijk is, uit te proberen en tijdelijk even op te gaan in het Chinese leven. Dat verklaart ook zijn gebruik van meer exotische tinten band. Maar het geeft ook een nieuwe dimensie aan zijn romantische zin om op zoek  te zijn naar het onvindbare. In zijn eerdere werk liet hij zaken al nadrukkelijk verdwijnen of zich verschuilen of liet hij licht schijnen waar het niet was. Iets waar plakband uiteraard een passend medium voor is. Het werk straalde ondanks zijn bruuske vormen en egale kleuren vaak een zekere melancholie uit. Een melancholie om het zoeken van iets wat er niet (meer) is maar alleen in de geest nog opgeroepen kan worden.

Dat heeft blijkbaar zijn specifieke uitwerking gekregen in het in alle opzichten zo verre China. De tentoongestelde werken zijn daar min of meer getuige van. Zo ook ‘Anti-room 110901’ waar Rotteveel weer kwistig uitpakt met glanzend en spiegelend band. Het is een op het eerste gezicht eenvoudig geconcipieerd werk;  de combinatie van een doorkijkje met daarin een aan diepte en perspectief herinnerende witte vorm tegen een mat donkerblauwe achtergrond. Maar biedt het doorkijkje daadwerkelijk een blik op een wijdser uitzicht of zit de witte vorm juist krampachtig geklemd in het spiegelende, donkerblauwe kader? Of is het juist een bord met oplichtend geel en wit tegen een spiegelende achtergrond?

Het spiegelende blauw is uiteraard weer veranderlijk en afhankelijk van de ruimte die het weerkaatst en de vragen die het werk oproept blijven onbeantwoord.

Het meest nadrukkelijk gebruikt Rotteveel het spiegelende band in ‘Statue for Liberny’. Hier wordt het enige nadrukkelijke licht veroorzaakt door een groot, centraal, goudkleurig vlak dat door zijn spiegeling het werk voortdurend van aanzien laat veranderen. Het haalt de robuustheid van de donkerblauwe vorm onderuit en ondanks de complementaire tegenstelling tussen de groene omgeving en de rode streep blijft er een sfeer van onzekerheid in dit werk hangen. De helderste en zwaarste beeldende middelen lijken niet opgewassen tegen het veranderende goud. En ook het goud zelf glanst fraai van zichzelf, maar blijft uiteindelijk ongrijpbaar.

Toch verschuilt zich rond het goud nog van alles aan structuur en aan kleuraccenten. Tussen en achter de brede stoken plakband speelt zich nog steeds een leven af, zij het verscholen.

Dat soort kleine accenten zijn mede te danken aan de schilderkunstige zwier waar Rotteveel mee te werk gaat. Dat is nog het beste zien in een aantal kleurrijke werken waarvan de titels iets landschappelijks oproepen. De eerder genoemde dubbele verschijningsvorm is hier duidelijker verdeeld in een veraf kijken en een dichtbij kijken. Veraf valt de veelkleurigheid van deze werken op en van dichtbij de structuur en de daarmee samenhangende schilderkunstige accenten. Zoals bij voorbeeld in ‘Sidewalk Island SH02’.

In de kleurrijke maar geordende compositie zijn er overal details te ontdekken die een leven achter de compositie doet vermoeden.

Jochem Rotteveel laat ook een aantal foto’s zien. Ook daar vallen weer de over elkaar heen geplaatste vlakken op. De vlakken die prominent in de compositie staan laten soms licht, een andere kleur of een andere vorm doorschemeren of suggereren een andere wereld achter dat wat we zien.

De collages lijken het moment te vangen waarin zaken achter de vlakken en kleuren willen verdwijnen of zich verbergen. Het moment dat dat wat erachter zit, herinnering wordt.

 

Bertus Pieters

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: