Skip to content

Stille, nachtelijke ruis: Rens Krikhaar bij Galerie Maurits van de Laar, Den Haag

15 april 2012

Als een schim kruist een figuur snel een spoorlijn. De figuur lijkt duidelijk zichtbaar te zijn. Hij heeft een capuchon over zijn hoofd, heeft zijn linkerarm voor zijn borst gekromd alsof hij zijn kleding vluchtig dichtmaakt of er snel iets in wil stoppen en in zijn rechterarm draagt hij iets, waarschijnlijk in een tasje. Bij nader inzien is de figuur minder duidelijk gedetailleerd. Als een herinnering die helder lijkt, maar bij nader inzien onduidelijkheden vertoont. Ook de spoorbaan is vluchtig weergegeven. Waar die naartoe gaat is onduidelijk en waar de figuur naartoe snelt is ook niet duidelijk. Zeker is dat beide het beeld uitlopen.

De omgeving is wijds en anoniem en het ochtendgloren verlicht de scène. De figuur lijkt met de linkerarmbeweging het diepste donker van de nacht in zich te sluiten en mee te willen nemen voordat het daglicht het beeld zal vullen. De hele tekening is als een vluchtige scène waarvan alleen het belangrijkste in de herinnering is blijven hangen.

De figuur is een verbeelding van Jean Bombeur. Jean Bombeur (voor de francofonen onder ons, spreek uit: Jambon Beurre) was een Franse graffitimaker uit de jaren ’80 van de vorige eeuw. Franse graffitispuiters in die tijd hadden weinig op met de megalomanie van de spuiters uit Amerika, waarvandaan de rage was komen overwaaien. Liever voegden zij snel, elegant en bijna ongezien een teken van aanwezigheid toe aan het Franse, stedelijke leven. Dat gebeurde natuurlijk vooral ’s nachts.

In deze tekening is Jean Bombeur te zien naar de verbeelding van Rens Krikhaar. Jean Bombeur heeft waarschijnlijk juist zijn nachtelijke werk gedaan bij een spooremplacement en loopt snel weg voordat het daglicht hem kan verraden.

De tekening is de laatste in een serie van negen die Krikhaar maakte naar aanleiding van Jean Bombeur en diens nachtelijke activiteiten. De serie is nu te zien op de groepstentoonstelling Voyage (met ook prachtig werk van Stan Klamer, Esther Kokmeijer en James Geurts) bij Galerie Maurits van de Laar in Den Haag.

Alle tekeningen in de serie lijken herinneringen. Alsof Krikhaar tracht een voorstelling te maken van de herinnering van en aan Jean Bombeur.

Er is een tekening van een spooremplacement met een rijtje wagons, met daaromheen hoge gebouwen en wat bomen. Maanlicht lijkt de wagons en gebouwen tot leven te wekken. Ze lijken de nieuwsgierige kijker aan te lokken als feeën- of heksenhutten in een sprookje, met hun unheimisch verlichte ramen. De bomen staan als figuranten in het geheel, inclusief het gebladerte van de boom rechts dat de kijker het verdere uitzicht ontneemt. Ervaren we hier wat Jean Bombeur zelf ervaren zou kunnen hebben, of zien we hier de verstilde, mysterieuze enscenering waar de graffitiartiest in ronddoolde?

Elders tref je de spuiter aan als een nietig figuurtje in het stille maanlicht, naast een wagon. Maar door wie wordt Jean Bombeur hier onopgemerkt gezien? De kijker is hier de bespieder. Het idee van bespied worden, wordt hier ook benadrukt door het maanlicht. Het gebruik van licht is in deze tekening sowieso een meesterzet van Krikhaar. Met de grootst mogelijke tegenstelling tussen oplichtend wit en fluwelig donker wordt een spel gespeeld met grillige, levende vormen die hun aanwezigheid laten gelden. Zij geven een vreemde dynamiek aan de nachtelijke stilte.

Maar Rens Krikhaar gebruikt zijn krijt niet slechts voor fluwelig donker en glimmend licht. In een tekening waar je Jean Bombeur aan het werk ziet bij een trein, lijkt het niet helemaal duidelijk of de trein in beweging is of stilstaat. Natuurlijk, gezien het gegeven kan de trein niet anders dan stilstaan. De koplampen zijn ook gedoofd. Maar door de horizontale lijnen in de trein, benadrukt door de diagonale lijnen onderin de tekening, is er toch een idee van, een herinnering aan beweging.

Krikhaars tekeningen zijn niet bijzonder groot en nodigen daardoor uit van dichtbij bekeken te worden en je al kijkend te laten verdwijnen in de stille scènes.

Het blijft wonderbaarlijk wat een goede combinatie van zwart krijt, wit papier en een levendige verbeelding vermag.

Bertus Pieters

Kijk ook hier.

Alle afbeeldingen copyright Rens Krikhaar

Advertisements
Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: