Skip to content

Wat heeft iedereen toch tegen Tuymans’ Beatrix in het Amsterdamse Stedelijk?

22 oktober 2012

Wat heeft iedereen toch tegen Tuymans’ portret van Beatrix in het vernieuwde Stedelijk in Amsterdam?

Het vreemde is dat Tuymans hier doet wat hij altijd doet. Hij kapt een vorm af zoals dat in een foto gebeurt, laat ook een stuk overbodige ruimte zitten zoals dat in een foto gebeurt, hij schildert bleek en een beetje ellendig, zoals hij dat vrijwel altijd doet en hij suggereert een minder frisse inhoud, zoals hij gewoon is te doen. Het is toch vreemd dat zo velen voor die werkwijze in katzwijm vallen, maar bij het portret van Beatrix plotseling niet.
Het zou slecht en lelijk geschilderd zijn. Is het andere werk van Tuymans dan niet slecht en lelijk geschilderd? Wat hadden we mogen verwachten van Tuymans? Een fier staatsieportret? Was dat aannemelijk?
Voor de niet-liefhebbers van Tuymans is dit schilderij hét bewijs dat de man echt niets kan. Flauw geschilderd en dan ook nog goedkoop een rel schoppen door de koningin als een spook of een zombie te verbeelden. De gebruikelijke open deur. Net als zijn werk over het Nazi-tijdperk.
Ook voor de half-half-Tuymans-liefhebbers valt dit portret niet in de prijzen. Het zou niet goed geschilderd zijn. Schilderkunst is dan blijkbaar iets wat op zichzelf staat, waarbij de inhoud niet meetelt.
De echte Tuymans-liefhebbers in Nederland zijn momenteel niet zo erg te horen. Zolang Tuymans onderwerpen schildert die met de Nazi’s of met het Belgische koloniale verleden te maken hebben, is zijn werk diepzinnig. Met dit werk lijkt dat anders.

Het valt niet te ontkennen dat de koningin wat vreemd en ongezond verbeeld is door Tuymans. Maar is dit dan een persoonlijk portret van Beatrix?
Het portret heet H.M. en die vraag kan daarom dus met nee beantwoord worden. Een titel wordt niet voor niets gegeven.
Dit is een portret van de majesteit, het koningschap en de algehele vertegenwoordiging van Nederland. Dat alles berust op een constructie, een afspraak. Een majesteit is niet iets tastbaars, ze is zelfs iets leegs en op z’n minst iets weinig rationeels. Want in feite vertegenwoordigt de majesteit alles wat goed en kwaad is aan een land. Wederom: iets leegs. En vooral iets onmogelijks.
En daarbij vertegenwoordigt ze ook eenzaamheid en afstand voor degene die majesteit is. Inderdaad: de majesteit staat verbeeld in een ruimte, gesuggereerd wordt dat zij op afstand staat van het gewoel op de achtergrond. Gewoel dat verder onduidelijk en ongrijpbaar blijft. Rechts van haar hoofd lijkt nog het begin van een aureool te verschijnen, maar uiteindelijk is er vooral een donkere wolk rond haar bleekschijnende gezicht.

Vooraan staat zij op het schilderij geplakt om van dichtbij bekeken te worden. Handenwringend staat zij erbij. Treffender kan de majesteit misschien niet verbeeld worden, terwijl alle verontwaardiging haar gezicht slechts bleker maakt. Het is niet volbracht, het is gelukt.

Bertus Pieters

PS: Lees hier meer over Tuymans.

One Comment
  1. nick rowling permalink

    Very good commentary about one of the worst painted and most insulting portraits I’ve ever seen in my life – and to think that the Stedelijk hung it so that it was the first thing you saw – horrible. – thank God it has now been removed (hopefully even locked up in a dark room).

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: