Skip to content

Zwerven met het oog, Obviously: Bonno van Doorn bij 1646

25 maart 2013

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Wie de ogen goed gebruikt, wordt vanzelf een zwerver, zwervend langs de dingen die er te zien zijn. Je probeert de dingen te onderscheiden, niet alleen om ze te kennen maar ook gewoon om te zien wat voor kleur ze hebben, hoe ze er in het donker of licht uitzien, of ze glanzen of dof zijn, of de vormen hoekig of gewelfd zijn en zo meer. Nu is kijken een associatieve bezigheid, zoals iedere zintuiglijke bezigheid dat in principe is. De geest wil redenen, samenhang, zien dat het goed is en waarom het goed is. Of juist niet. En ondertussen zwerft het oog maar door over de dingen, op zoek naar, ja, naar wat eigenlijk?

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Wie momenteel 1646 aan de Haagse Boekhorststraat binnen wil stappen voor de expositie Obviously van Bonno van Doorn, krijgt het idee iets te gaan zien wat het daglicht niet mag zien, want de ramen zijn geblindeerd. Dus wat kan het oog verwachten? Een spookhuis? Een peepshow? Een nachtdierenhuis? Uiteraard niets van dat alles, of misschien toch wel een beetje, want het is in de voorruimte van 1646 inderdaad erg schemerig – ook de muren zijn donker geschilderd – en er staan meer dan manshoge objecten.

Het oog moet even wennen maar raakt al snel aan het zwerven. Er staan niet alleen objecten, er hangt ook wat. En voor je het weet zijn de hersens het geziene alweer aan het verwerken tot iets wat samenhangt. Die samenhang is niet alleen die saus van wolkerige, inderhaast aangebrachte, donkere verf en ook niet alleen de geverfde ramen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Er staat een sculptuur van een figuur, althans een vorm met een hoofdachtige uitstulping op de romp en een uitsteeksel dat geamputeerd lijkt en daarna weer aangezet.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dergelijke knotsvormige uitsteeksels komen meer voor bij Van Doorns sculpturen, zoals bij het witte hangende object en aan de andere zijde van de voorruimte bij een object met een tl-buis. Het hangende object is versierd met kleurige pols- en haarbandjes en dat zijn de accenten die het oog net nodig heeft.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Die stompe uitsteeksels aan witte en grauwige objecten komen qua beweging weer terug in een schilderij dat eveneens in de schemerruimte hangt en waarin ook enige kleuraccenten in het grauw zitten. Dat geeft bovendien het idee aan dat je niet zozeer in een ruimte met sculpturen en objecten loopt, maar dat je je in een schilderij bevindt. Wel in een schilderij van Van Doorn natuurlijk. De objecten en sculpturen worden vormen die gedeeltelijk opgaan in de schemer, het met gekleurde verf gedempte licht en hier en daar een feller accent met een kleine tl-balk. Er zoemt een bewegend cirkelvormig ding in de buurt van het object met het tl-buisje.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Die cirkel komt weer terug als een donker glanzend blad waarin van alles reflecteert.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Als een unicum – wat het ook is – staat een hondje tegen een rood opschijnende achtergrond.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dat maakt dat je je afvraagt hoe dit tot stand gekomen is. Met een dergelijke schemer moet het maximale uit het minimale gehaald worden. Er moet gemaakt en geschoven worden, een zwervend oog moet voldoende bediend worden. Zaken moeten langs elkaar schuiven om reflecties en het gekleurde licht hun werk te laten doen, het oog moet een ritme ontwaren, zoals dat ook in het schilderij zit. Dat vereist het improvisatievermogen van een jazzmuzikant. En dat heeft Van Doorn. Wat dat betreft is het schemerige eerste deel van de expositie al een geslaagde krachtproef.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Vanuit de schemerige voorruimte lokt de lichtere achterruimte. Die ruimte heeft dakramen, die (natuurlijk) ook beschilderd zijn door Van Doorn. Daardoor krijgt alles een zachte kleur, wat hier en daar weer gecompenseerd wordt door wat feller tl-licht. Natuurlijk komen in deze ruimte de zoetelijke kleuraccenten veel beter uit.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Achter in de ruimte lijkt Van Doorn een echtere poging tot expositie te doen. Er staan een aantal dingen daadwerkelijk tentoongesteld en er hangen schilderijen omheen. De piëdestal zorgt ervoor dat er voorwerpen op verschillende hoogtes getoond kunnen worden en die voorwerpen zijn bijzonder uiteenlopend, maar allen gemaakt met hetzelfde mooie improvisatievermogen, alsof de verschillende overblijfselen en andere materialen vanzelf hun plaats en functie krijgen; wit en licht grauw afwisselend met zachte en zoete kleurtjes. Dat wordt weer gereflecteerd in de schilderijen erachter. Dezelfde kleuren komen daar in voor, de zelfde ondefinieerbare vormen, maar dan veel meer vloeibaar, veel meer verf. En daarmee kun je je toch weer niet aan de indruk onttrekken dat je in een schilderij loopt van Van Doorn, maar dan wat concreter.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Een voltreffer is het rode licht dat schijnt tussen de gaten door van een grote blauw geschilderde lap. Het schijnt ook om de lap heen en zet een groot deel in een zuurtjesroze gloed.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het schijnt ook tegen wat lijkt op een aanzet tot een monumentale witte sculptuur. Zo zijn er overigens meer vormen en objecten die het oog verder vrij laten zelf te improviseren, zonder dat er een idee ontstaat van vrijblijvendheid.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het voert te ver te vertellen wat er allemaal verder nog te zien is. Maar, terugkomend op het improviseren, het heeft veel geestkracht en improvisatie (voor zover geestkracht geen improvisatie in het hoofd is) gekost dit geheel te componeren. Het is een ritmisch, bijna muzikaal geheel geworden, zowel van grote vormen als van kleine zaken en het zwervend oog wordt voortdurend bezig gehouden. Wat iets nu precies is, lijkt minder belangrijk te worden wanneer je je ogen de kost geeft. Aan betekenis wordt hier en daar gerefereerd, maar dan wordt het oog al weer afgeleid door wat anders. Er zit ook humor in het geheel, maar die humor zit vooral in de vormen van de objecten zelf en de manier waarop ze gemaakt zijn. Overal zijn tussen de grotere objecten wel kleinere zaken te zien, die speels in elkaar zitten, maar eerder onverwacht dan overvloedig.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Maar Van Doorn laat de gelegenheid ook niet voorbij gaan om op een plank zijn schatten aan kleine objecten uit te stallen, die stuk voor stuk te bekijken zijn, maar bij elkaar op een rij ook als een ritme binnen het geheel te waarderen zijn.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Alles bij elkaar is dit duidelijk het resultaat van intensieve arbeid. Kijkarbeid vooral. Van Doorns oog is gewend te zwerven, dat is duidelijk, maar hij moest er vervolgens ook iets mee maken. Hoe zal dat gegaan zijn? Dat is niet duidelijk. Er zal veel heen en weer gelopen zijn, dingen zullen ter plekke gemaakt zijn en andere zaken zullen kant en klaar meegenomen zijn, misschien wel als uitgangspunten. Van Doorn heeft nagedacht over het daglicht en wat hij ermee kon doen en wat voor effect verdere belichting zou hebben. En zo worden licht en reflectie onderdeel van het geheel. Zo is het rode licht dat achter het blauwe scherm vandaan schijnt een meestergreep die dat hele deel van de ruimte een specifieke sfeer geeft. Maar zo’n meestergreep heeft consequenties voor alles wat je ziet als je om je heen kijkt. En zo zitten beide ruimtes vol met artistieke beslissingen die de zaak niet alleen maken tot een grote tweedelige improvisatie maar ook tot een vanzelfsprekend geheel. Ook vanzelfsprekend in zijn paradoxen: Obviously heeft humor maar is bepaald geen grap, het is een grote improvisatie en het wankelt hier en daar maar toch staat het als een huis, het lijkt in veel onderdelen niet af maar het zwervend oog heeft er genoeg aan.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Bertus Pieters

Zie ook: http://trendbeheer.com/2013/03/20/bonno-van-doorn-1646/

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: