Skip to content

Tussen einde en begin #7: Marcel Broodthaers

9 januari 2014

Casserole and Closed Mussels 1964 by Marcel Broodthaers 1924-1976

Het klopt, dit kan niet. Deze openingszin bevat aan weerszijden van de komma meteen al een tegenstrijdigheid. Want hoe kan iets niet, terwijl het wel klopt? Er had misschien beter kunnen staan: je ziet het goed, dit kan niet. Maar eerlijk gezegd, de tegenstrijdigheid is niet goed meer weg te wassen. Je denkt de taal in de hand te hebben, maar voor je het weet staan de woorden je aan te staren vol van dubbelzinnigheid. Je verandert wat, maar er blijft een vlek in de taal zitten. Of er staat eindelijk precies wat je zeggen wil, alleen klínkt het niet zoals je het zeggen wil. Taal kan zich makkelijk laten plooien of kan juist halsstarrig zijn.

Zo heet het hierboven afgebeelde ding Kookpan en gesloten mossels. Het is gemaakt door Marcel Broodthaers (1924 – 1976), een Franssprekende kunstenaar, en in het Frans, de taal waarin het gemaakt is, heet het Casserole et moules fermées.* Als je Frans kunt lezen, zul je de schouders ophalen en constateren dat het om een exacte vertaling gaat. Maar, la moule is de mossel en le moule is de mal. Moule betekent dus zowel mossel als mal, alleen is de mossel vrouwelijk en de mal mannelijk. En wederom, als je Frans kunt lezen, zul je de schouders weer ophalen en constateren dat moules fermées vrouwelijk is (anders miste fermées de laatste e) en dat het dus toch om mossels gaat.

Maar ondertussen knaagt er toch iets: inderdaad, het gaat om mosselschelpen in een pan. Maar mosselschelpen zijn natuurlijk zelf ook een soort mallen. En in feite is die pan ook een mal, waardoor de massa van die mosselschelpen weer een vorm krijgt. En kijk, het leed is alweer geschied. Die Franse titel bevat wel het woord moules in de zin van mossels, maar ja, je weet nu dat hetzelfde woord ook mallen kan betekenen, al is dat ook eigenlijk niet zo, want….

Enfin, die mosselen, daar is dus iets mee. Die mosselen zijn letterlijk de pan uit gerezen. Alsof zij in een kolomvormige mal gegoten zijn. Het deksel van de pan zit er nog bovenop, want wat is een pan zonder deksel? Je kunt er eigenlijk maar twee dingen over zeggen: het klopt, dit kan niet.

Bertus Pieters

* Marcel Broodthaers (1924 – 1976), Casserole et moules fermées, mosselkookpan, mosselschelpen en kunsthars, 20,5x28x25 cm, 1964, Tate Gallery, Londen. Foto: http://www.tate.org.uk/art/artworks/broodthaers-casserole-and-closed-mussels-t01976

Advertisements
Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: