Skip to content

Bedompt spektakel. Matti Kallioinen, The Nervous Manifold, 1646, Den Haag

4 mei 2014

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Als je binnenkomt bij 1646 op de tentoonstelling The Nervous Manifold van de Zweed Matti Kallioinen (1974), hoor je een signaaltje dat blijkbaar aangeeft dat er een show gaat beginnen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Je ontwaart in het duister een soort grote, hangende zak die, begeleid door muziek, groter wordt en er gaan lichtjes in de zak branden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De zak blaast zich op tot een soort wezen dat is opgebouwd uit armachtige structuren met middenin brandende lichtjes en met aan de buitenkant een soort doornen die de structuur een vervaarlijk uiterlijk geven.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Na tot zijn maximum te zijn uitgezet, verschrompelt het ding weer tot de grote, hangende zak die het eerst was.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Je kunt dan naar de volgende ruimte die net zo duister is en waar je verwelkomd wordt door muffe nevels.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

In deze ruimte lijkt het pas ernst met het gebeuren te worden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Er hangen daar meerdere van die zakken en de voorste blaast zich al op tot behoorlijke proporties en komt zo vervaarlijk dicht bij je.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De lichtjes in het hart van het ding kleuren de nevel en ook de zakken achter deze structuur roeren zich.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Tegelijkertijd weerklinkt er muziek die zowel verleidelijk en meeslepend als gevaarlijk hypnotiserend is.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Als er ook elders nog lichtjes gaan branden lijkt het feest compleet.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Bevind je je tussen de opgeblazen structuren met hun lichtjes die je als oogjes aan lijken te kijken, dan krijg je het idee dat je hier niet ongestraft uit weg kunt lopen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het idee lijkt er te zijn dat je verward kunt raken in de structuren, of dat zij je domweg tegen zullen houden.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Deze installatie is beslist ongeschikt voor mensen met claustrofobische nijgingen.

Matti Kallioinen 18

Wie zich onverschrokken een weg baant door de opgeblazen structuren, of wacht tot de show is geëindigd en naar de achterste ruimte gaat, kan daar een filmloop zien. Er liggen koptelefoons klaar om de begeleidende muziek te kunnen horen, en die is, net als in de andere ruimtes, belangrijk onderdeel van het geheel.

Matti Kallioinen 19

De film toont enige aanknopingspunten, maar geen verhaal. Er lijkt sprake van een duister carnaval.

Matti Kallioinen 20

Er komen types in voor die verkleed zijn als buitenaardse wezens en die iets onduidelijk ritueels staan te doen. Er zijn ook weer opgeblazen figuren te zien, maar nu met mensen erin.

Matti Kallioinen 21

Het is duidelijk niet serieus te nemen, want het is klaarblijkelijk nep. Het is zo nep als een droom kan zijn. En de handelingen lijken ook steeds onaangenaam uit te vallen als in een herhaaldroom na een te zware maaltijd.

Matti Kallioinen 22

Het carnavaleske nep en het donker en de clichématige nevel lijken je uit te dagen: dit kun je immers niet geloven? Maar het herhaalt zich wel steeds en het daagt je toch uit een logische structuur te zien in wat er getoond wordt.

Matti Kallioinen 23

De weergegeven clichés zijn zo duidelijk dat ze niet mis te verstaan zijn en toch wil er maar geen verhaal in komen.

Matti Kallioinen 24

En dat geldt in feite ook voor alles wat er hier in het duister getoond wordt. Wat geloof je hier precies van? Waarom kan iets zowel op je lachspieren werken als je toch een unheimisch gevoel geven? Waarom laat je je verleiden door overduidelijk kunstmatige middelen? En waarom wil je meegaan in dit gebeuren? Is dit nu de meeslependheid van de kunst? Wat opgeblazen ballonnen met feestverlichting, een beetje hokuspokus met nepnevel en muziekjes met eenvoudige ritmes en eenvoudige harmonieën? Omdat dat allemaal vragen zijn die uiteindelijk weer bij jezelf terecht komen, zonder dat er een antwoord op komt.

Matti Kallioinen 25

Op zijn best maakt deze installatie duidelijk dat je op een tentoonstelling uiteindelijk steeds alleen met jezelf geconfronteerd wordt en niet met de objecten om je heen of met dingen die te zien zijn in een film. Die zijn uiteindelijk gewoon materieel zoals de meeste beeldende kunst en kunnen je alleen naar jezelf terug verwijzen.

Matti Kallioinen 26

Deze installatie heeft alles in zich van een spektakel en alle kunstmatigheid die daarbij hoort, maar is ook nadrukkelijk kunstmatig. En het is juist die kunstmatigheid die de verbeeldingskracht bij de kijker in werking stelt. Na een ervaring met de opgezwollen structuren in de donkere ruimtes geldt de filmloop als begeleidende informatie die het zojuist geziene mythologiseert in al zijn kunstmatigheid. Mythes geven nooit zakelijke informatie of logische verhalen en dat doet deze filmloop dus ook niet.

Matti Kallioinen 27

Als je na het bezoek aan de installatie weer in het schrille buitenlicht van de Haagse Boekhorststraat stapt, kun je je afvragen wat je nu eigenlijk gezien en meegemaakt hebt. Misschien heb je het ervaren als een wondere wereld, als een droom, misschien zelfs als een wat onaangename droom. Misschien moet je ook glimlachen als je denkt aan de onbeholpen kunstigheid van de dingen die je zag in de film, zoals je besmuikt lacht om een droom die je de nacht te voren hebt gehad en waarin je je liet meevoeren, terwijl je ook voortdurend wist dat het allemaal niet waar kon zijn.

Matti Kallioinen 28

Klik op de plaatjes voor een vergroting.

Bertus Pieters

Zie ook: http://www.mistermotley.nl/motley-diary/nervous-manifold
http://chmkoome.wordpress.com/2014/04/13/the-nervous-manifold/
http://blikvangen.nl/tag/matti-kallioinen/
http://jegensentevens.nl/2014/04/pictured-110-2/
http://trendbeheer.com/2014/04/05/matta-kallioinen-1646/

 

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: