Skip to content

Tussen einde en begin #9: George Minne

14 mei 2014

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Als je frontaal naar een persoon kijkt, om wat voor reden dan ook, kijk je automatisch vaak eerst naar het gezicht. Wil je de rest van het lichaam van die persoon zien, dan daalt de blik verder naar beneden. Niettemin blijft het gezicht het belangrijkste punt, letterlijk het hoogtepunt, van de persoon.
Die automatische manier van observeren verandert als je naar bovenstaand beeldje van George Minne*) (1866 – 1941) kijkt. Kijk je naar de voorzijde, dan is het gezicht niet te zien. Je wordt er niet door afgeleid en je loopt niet het gevaar dat er naar je teruggekeken wordt. Nu valt de nadruk in zijn complete frontaliteit op het lichaam: de manier waarop de benen gespannen genageld aan de grond staan en slank naar boven strekken. Hun kale slankheid komt in het middel samen en zwenkt daar in de buik naar binnen, waar zij overkapt wordt door de strakke ribbenkast. Van schouders is geen sprake waar de armen zich kruiselings omhoog strekken, als om de slankheid die onder in de benen begint hier tot een soort extatisch hoogtepunt te brengen. Alle kracht die vanuit de benen omhoog gekneed is en het lichaam gestrekt en ingedrukt heeft, komt hier tot een vertwijfelde apotheose.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Bekijk je een persoon van de zijkant, en profil, dan is het gezicht ook belangrijk, maar je kijken wordt dan al meer gluren, want de persoon zal het gezicht moeten draaien om jou te zien. De concentratie is dan nog steeds op het hoofd van degene naar wie je kijkt, maar het valt je ook op hoe dat hoofd via de hals op het lichaam zit. Het hoofd moet boven dat lichaam in evenwicht worden gehouden, hoe dat lichaam verder ook gebouwd is. Houding en stemming zijn op te maken uit de vorm van het lichaam en de manier waarop het hoofd erop zit.
In het beeld van Minne is het of het van de zijkant juist menselijker wordt want, hier is, in tegenstelling tot de voorkant, het gezicht, al is het in profiel, duidelijk te zien. De voorkant is daardoor meer abstract dan de zijkant. Maar de zijkant bevestigt wel de gemoedstoestand die door het beeld weergegeven wordt. De benen strekken naar voren terwijl de romp weer dramatisch naar achteren kromt om de bekroning van de omhoog gekruiste armen en het achterover hangend hoofd te kunnen dragen.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kijk je naar de achterkant van een persoon, dan concentreer je je waarschijnlijk – geef het maar toe – niet eerst op het hoofd. Tenslotte is daar meestal niet heel veel aan te zien. Je zult je wellicht eerder concentreren op het midden van het lichaam. Dat heeft iets ongebreideld dierlijks, maar het is ook optisch een intrigerend en bepalend deel van een lichaam: de ruggegraat houdt zich erboven in evenwicht en de benen zitten er als een soort wortels onder.
Die manier van kijken is misschien ook in Minnes beeld van toepassing, maar de top van het geheel leidt ook af doordat de ellebogen boven de hangende kruin uitsteken. De samengeknepen billen en de daaruit voortvloeiende gestrekte tweedeling van de rug benadrukken niet alleen de tweedeling van het lichaam, maar geven ook een idee van beklemming ervan. Alsof het in het midden wordt samengedrukt, niet alleen door de benen maar ook door de atmosfeer eromheen. Hier staat een innerlijk dat door de buitenwereld wordt samengedrukt tot het er aan de bovenzijde uitkomt als de laatste rest uit een tube verf. Maar het heeft daarbij iets vertwijfelds en onbegrepens.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAKlik op de plaatjes voor een vergroting.

 

Bertus Pieters

*) George Minne, Jongeling I, 1891, brons, Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte, Oldenburg. Dit beeld is momenteel te zien in een bescheiden maar mooi overzicht van de sculptuur van Minne in Museum Beelden aan Zee in Scheveningen (nog tot en met 1 juni). Het werk van Minne wordt er gecombineerd met werk van Nick Ervinck (1981). Een weinig gelukkige combinatie die het werk van Ervinck tekort doet.

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: