Skip to content

Slow art. IC-98 & Thom Vink: Now, And After, bij Quartair, Den Haag

17 mei 2014

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De huidige tentoonstelling Now, and After in Quartair met werk van Thom Vink en het Finse collectief IC-98 (bestaande uit Visa Suonpää en Patrik Söderlund) is er niet een voor snelle types. Of misschien juist wel. De verduisterde ruimte van Quartair heeft in zijn geheel iets gekregen van een bezinningsruimte. Niet in het minst door de steeds aanwezige begeleidende orgelmuziek bij de grootse computeranimatie A view from the other side van de Finnen. En het geheel dwingt ook de tijd te laten voor wat die is. Sterker: tijd is één van de belangrijkste materialen van deze tentoonstelling. Nu geldt dat voor iedere gelegenheid waar films of andere tijdgebonden zaken worden getoond, maar bij Now, and After is het gevoel van vrijblijvendheid meteen verdwenen na binnenkomst. Het is duidelijk: hier ben je voorlopig even zoet mee.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De ogen hebben sowieso al even tijd nodig om aan het schemerdonker te wennen voor de drie tafels met maquettes van Thom Vink, de enige tastbare objecten tussen het overigens geprojecteerde werk in deze tentoonstelling. De maquettes worden beschenen door een geel licht en krijgen daardoor zelf ook een gelig, houtachtig aanschijn.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Naast de drie maquettes toont Vink twee projecties: een video en een diaserie. Je kunt de drie elementen van de presentatie van Vink, de maquettes en de twee projecties, zien als autonome werken, maar onwillekeurig is er een samenhang die gedicteerd wordt door het duister. De presentatie dringt zich dan ook op als één installatie. Maar er is meer samenhang. De maquettes richten zich op het gebruik van het aardoppervlak: een graansilo met schuur, vier omheinde stukken met hopen aarde en een met straatlantaarns verlicht gebied.

B&A 04 Thom Vink 03
B&A 05 Thom Vink 04

De video toont een hoop stof of grond, waarbij achtergrond en onderwerp wisselen van licht en donker en de hoop steeds wisselt van aanzien.

B&A 06 Thom Vink 05
B&A 07 Thom Vink 06

De diashow toont kristallen en stenen maar ook een uitzicht vanuit een vliegtuig, vocht, een geometrisch gevouwen object en zo meer. De drie onderdelen van de installatie hebben dus alle iets met de aarde, de stoffen en met de grond te maken waar je op loopt, de grond die gecultiveerd en bebouwd wordt.

B&A 08 Thom Vink 07

Bij de maquette met de straatlantaarns lijkt de bodem helemaal bedekt met beton of iets dergelijks. Strakke voren zijn getrokken in de grond en er staat een kaarsrecht hek. De lantaarns zijn eenvormig en staan keurig recht in het gelid. Het is in feite de meest extreme van de drie maquettes, waarbij de grond compleet artificieel bewerkt lijkt. De maquette doet denken aan een autoloze parkeerplaats of de omheining van een gevangenis of strafkamp. Niets is er aan het toeval overgelaten. Vink laat zien hoe de meest kale en utilitaire bebouwingen in het landschap toch een eigen zeggingskracht krijgen. Met andere woorden, je kunt efficiënt en zakelijk bouwen zoveel je wil, maar zeggingskracht en betekenis dringen zich misschien wel des te meer op. Het is de macht van hoe de dingen eruit zien die bij Vink een eigen leven gaat leiden.

B&A 09 Thom Vink 08

Dat dat verschijnsel bovendien bestaat bij de gratie van licht en donker wordt niet alleen duidelijk door de gele lichten boven de maquettes (die van zichzelf eigenlijk grijs zijn), de lichtjes in de lantaarnpalen en door het veranderende licht in de video maar ook door de hele ambiance waarin lampen en projectoren licht brengen in het duister en het verborgen leven tonen van de dingen om ons heen. De lampen en projectoren worden daarmee actieve onderdelen van de installatie. Aanvankelijk kun je die lichtbronnen opmerken als puur praktische onderdelen die het mogelijk maken de installatie te kunnen zien, maar na enig kijken (en daar speelt de factor tijd dus weer en rol) voegen zij zich in de installatie.
Niet alleen het feit dat de drie gele lichten de oorspronkelijke kleur van de maquettes verdoezelen, ook de beide projectoren dringen zich op, want je moet erachter gaan staan om de projecties goed te kunnen zien. De diaprojector maakt bovendien het bekende regelmatig ratelende geluid. Naast dat alles heeft de installatie iets onversneden ouderwets. Vink presenteert de installatie met de moderniteit van de jaren ’70, een periode van bloei van het utilitaire zowel als het conceptuele denken en een periode van voortschrijdende technische en educatieve inzichten. Afhankelijk van welke generatie je bent, kan dat al of niet gevoelens van nostalgie opwekken of juist van vervreemding. Ook op die manier is tijd dus een onderdeel van deze installatie.
En het is dus bovendien een onderdeel dat kijkers nadrukkelijk een individuele opvatting biedt van het geheel.

B&A 10 IC-98 02

Die individuele opvatting staat centraal bij de twee levensgroot op de wanden geprojecteerde animaties van IC-98, maar de middelen zijn anders dan bij Vink. Alleen de beide animaties zijn zichtbaar, niet de projectoren. De ene, A view from the other side, is voorzien van muziek die de veranderingen in de animatie op de voet volgt en er betekenis aan geeft. Bij deze animatie is de factor tijd van wel heel erg primair belang want hij duurt meer dan een uur en toont de geschiedenis en Werdegang van een neoklassiek gebouw in Turku, Finland uit het begin van de 19de eeuw. Dag en nacht en seizoenen wisselen elkaar af.

B&A 11 IC-98 03

Er is water voor het gebouw, waarin boten varen en dat ’s winters bevriest. Het gebouw zelf is onderhevig aan verval en hergebruik. Er zijn heldere nachten maar ook grauwige, duistere tijden waarbij er zelfs rook uit het gebouw komt. Natuurlijk hoef je als kijker niet de hele film uit te zitten maar er is voortdurend een ontwikkeling in de animatie die de aandacht trekt en zo kun je gemakkelijk de tijd vergeten tijdens het kijken.

B&A 12 IC-98 04

Veranderingen duiken soms ongemerkt in bepaalde details op. Zo zijn de ramen in het gebouw op een gegeven moment vrij snel dichtgetimmerd en vallen er ook even zo snel weer gaten in de betimmering. Deze relatief snelle veranderingen contrasteren met het verdere langzame verloop van de animatie. De façade van het gebouw speelt de hoofdrol terwijl die dan weer fraai oplicht in het voorjaar, dan weer overwoekerd is met wildgroeiende flora, dan weer vergeten lijkt in het duister. Daardoor kun je als het ware meeleven met het gebouw en een melancholiek gevoel van verlies dringt zich nu en dan op.

B&A 13 IC-98 05

In geen van beide animaties zijn mensen zichtbaar aanwezig, net als bij de installatie van Vink. Bij Vink kun je nog stellen dat de lichtbronnen, de lampen en de projectoren de menselijke aanwezigheid vervangen hebben, maar in de animaties van IC-98 is de mens niet aanwezig. Natuurlijk, er is een standbeeld boven het gebouw in A view from the other side, en je zou nog kunnen denken aan het standbeeld dat wraak neemt uit Mozarts Don Giovanni, maar hier is het standbeeld slechts een afgewende toeschouwer die hetzelfde lot beschoren is als het gebouw. Het lijkt met zijn afwezige houding symbool te staan voor de tweeslachtigheid waarmee de mensen met hun creaties omgaan tegenover de absurditeit van de wereld.

B&A 14 IC-98 06

Echt absoluut afwezig is de mens in de animatie Abendland II: The place that was promised. De titel suggereert een scène uit het na-menselijk bestaan, waarin een boom in de nacht zachtjes met de takken wiegt, waarin mist uit het moeras komt en waar oplichtende motten om de takken heen spelen. Echter, de mysterieuze sfeer kan alleen door een mens als zodanig aangevoeld worden. Het is een voorstelling van iets wat wij nooit zouden kunnen zien en daarmee is het een metafoor voor het menselijke voorstellingsvermogen. En is de beeldende kunst dat niet in het algemeen?

B&A 15 IC-98 07

Beide levensgrote animaties kunnen de kijker als het ware opslokken. Je kunt ook dichterbij gaan staan, je eigen schaduw in het geheel zien en de details bekijken. Je wordt dan onderdeel van het tijdsverloop maar verder biedt IC-98 je vooral visioenen.

Vink en het Finse collectief passen wonderwel goed bij elkaar. Beide bieden een ervaring van tijd, licht en ruimte. Vink doet dat tot op zekere hoogte tastbaar, de Finnen doen dat puur virtueel. De tentoonstelling doet je gemakkelijk de tijd vergeten en intrigeert en inspireert en is daarmee meer dan geslaagd. Misschien is Now, and After daarom misschien juist heel geschikt voor snelle types.

B&A 16 Thom Vink 09

Klik op de plaatjes voor een vergroting.

Bertus Pieters

Zie ook: http://5uur.wordpress.com/2014/05/27/now-and-after/

http://chmkoome.wordpress.com/2014/05/24/now-and-after/

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: