Spring naar inhoud

Bescheiden of onbescheiden muziek. Fred Sandback, The measurement of space; Nest, Den Haag

17 juli 2020

“Illusions are real and reality is illusive.”

Fred Sandback (1943-2003)

Je zou kunnen zeggen dat het werk van Fred Sandback behoort tot de meest bescheiden beeldende kunst die er is. Immers, Sandback dringt je geen enkele inhoud op en zelfs amper enig volume, bovendien laat hij het aan de kijker wat de inhoud van zijn werk zou kunnen zijn. Een aantal van zijn werken geven slechts contouren van een imaginair, rechthoekig werk weer, in andere werken zijn die contouren zelfs losgezongen van een vorm. Steeds zijn die lijnen in de ruimte heel dun en fragiel. Ze zijn van acrylgaren. Toch hebben ze ook spanning, want ze zijn strak en recht getrokken in de ruimte, als snaren van een snaarinstrument . Dat laatste is misschien een overblijfsel van Sandbacks jonge jaren, toen hij snaarinstrumenten maakte. Een ieder die met toewijding een snaarinstrument bespeelt, of dat nu een viola da gamba of een elektrische gitaar is, kent die gespannenheid van een snaar. Zo’n snaar, wanneer hij geluid teweegbrengt, is een klein wonder, maar ook een vorm van communicatie, niet alleen tussen speler en publiek, maar vooral ook tussen speler en het instrument, gevoelig als de snaar is voor klankkast en omgeving, en voor het afgeknepen, geplukt, getokkeld, aangeslagen of bestreken worden. De fysiek van de bespeler communiceert met de fysiek van het snaarinstrument. Niettemin is het luisteren naar het bespelen van die instrumenten, hoe mooi en inspirerend misschien ook, een vorm van eenrichtingscommunicatie. Bespeler en instrument brengen door hun samenspel iets teweeg waarin je je als luisteraar volslagen verliezen kunt, maar deelnemen in de muziek kun je niet. Al sta je wild te dansen op de muziek, uiteindelijk heb je als luisteraar het instrument zelf niet in handen.

In zekere zin zijn de ijle installaties van Sandback ook snaarinstrumenten, compleet met klankkast. Natuurlijk, je kunt ze als kijker niet aanraken, toch geven ze klank aan de ruimte. Welke klank, dat is aan de kijker. Als kijker heb je de nijging een lege ruimte in te schatten, om je rekenschap te kunnen geven van de grootte ervan. Als diersoort ben je oplettend in de ruimte, want het onverwachte moet voorkomen worden. Al te grote of te kleine ruimtes waar dat niet kan, kunnen zelfs bij sommigen tot paniekreacties leiden. In een beperkte ruimte kom je al snel tot aanvaardbare inschattingen zodat je bijvoorbeeld in een nieuw, leeg huis al kijkend een idee kunt krijgen waar je een kast wil hebben, waar de tafels en de stoelen, en ook of een schilderij voldoende ruimte aan de wand zal krijgen. Dat voorstellingsvermogen is een fantastisch bezit, want je kunt er alles tussen harmonie of chaos mee aanbrengen, zonder dat fysiek te doen. Een tentoonstellingsmaker weet dat en maakt er zijn/haar vak van.

In Nest zijn momenteel een aantal werken van Sandback opgesteld. Aan een aantal schotten is werk van hem bevestigd en aan een lange wand  is een serieel werk van wit en geel draad aangebracht. Het vreemde is dat je als kijker de nijging hebt meer te willen maken van wat je ziet in de verder lege ruimte. De rechthoekige werken lijken bijvoorbeeld op lege schilderijen of misschien zelfs op dunne glasruiten. Het werk met wit en geel garen heeft meer weg van een groot snaarinstrument, maar ook van een fijnmazige obstructie die de wand moet beschermen. Je kunt ook de idee hebben in een groot driedimensionaal grafisch werk terecht te zijn gekomen. In de rechthoekige werken lijken de lijnen een vorm aan te geven, maar geen tastbare, want hij is leeg. In het geelwitte werk lijkt een deel van de ruimte regelmatig doorkliefd te worden. De lijnen zijn wat pluizig als in een droge naaldets, maar het volume dat ze suggereren, is de ruimte zelf, waarin je staat. Maar het meest bijzondere is nog dat de draden met hun spanning dezelfde spanning weergeven als de snaren van een instrument, alleen ben je nu zelf de bespeler, zonder de draden aan te raken. Ze resoneren niet hoorbaar maar wel zichtbaar in de ruimte waarin ze zich bevinden en geven er vorm en ritme aan. De vorm en het ritme kunnen echter door jezelf als kijker ingevuld worden. Je beweegt er als bezoeker doorheen als door een geweldige klankkast. Alleen zijn de klanken die de werken teweeg brengen niet te horen. Zelfs de klank van minimalistische muziek is hier niet nodig, want is al te zien en te ervaren met de werken van Sandback. Hoe minder bescheiden je zelf bent in wat je je voorstelt in het werk van Sandback, hoe minder bescheiden het werk zelf blijkt te zijn.

Het leek Nest, in samenwerking met het Kunstmuseum, een goed idee om het werk van Sandback te presenteren in deze tijd waarin sociale afstand bewaren aan de orde van de dag is. Het blijkt een schot in de roos, zeker waarin een bezoek nog gebonden is aan een tijdslot en gereserveerd moet worden, zodat je je als bezoeker niet al te zeer gestoord hoeft te voelen door andere bezoekers die door hun aanwezigheid beslag leggen op jouw Sandback.

(Klik op de plaatjes voor een vergroting)

(Alle links openen in een nieuw tabblad)

Bertus Pieters

Zie voor meer plaatjes: https://villanextdoor2.wordpress.com/2020/07/17/art-in-corona-times-16-fred-sandback-the-measurement-of-space-nest-the-hague/

VILLA LA REPUBBLICA IS NIET VERANTWOORDELIJK VOOR EVENTUELE ADVERTENTIES OP DEZE PAGINA!!

Geef een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: